Wikia


Ster
Dit artikel is een etalage-artikel, één van onze beste artikelen.

De Libertaanse moneta (symbool: µ, meervoud: moneta's), is de nationale munteenheid van Libertas. De ISO 4217-code van de moneta is LIB en de afkorting is "mon". Een moneta is onderverdeeld in 100 centus, maar hiervoor wordt eerder de gebruikelijke benaming cent gebruikt.

Het muntgeld is beschikbaar in 0,10; 0,50; 1; 2; 5 en 10 moneta. Het papiergeld is beschikbaar in 20, 50, 100, 200 en 500 moneta, maar voorheen ook in 1 000 en 2 000 moneta.

De Libertaanse moneta werd geïntroduceerd ter vervanging van de Libertaanse kroon die werd ingesteld door Koning Alexander II. In 1959 besloot de regering om een nieuwe munteenheid in te voeren. In 2013 werden nieuwe munten en biljetten ingevoerd. Het principe gaat dat de huidige monarch de beeltenis is op de voorzijde van de munt ter waarde van 2 moneta. Momenteel is dit Hendrik I.

1 moneta is gelijk aan 1,24 euro en 1 euro is gelijk aan 0,81 moneta.

GeschiedenisEdit

De kroonEdit

De munt die gebruikt werd voor de moneta was de Libertaanse kroon. Deze werd voor het eerst gebruikt in 1715 op aanvraag van Koning Alexander II. Daarvoor werd er al buitenlands geld gebruikt door handelaars en had ruilhandel zich als een vaste manier van betalen gemaakt op de Libertaanse eilandengroep. Ook was de moneta de Victoria een variant van de Libertaanse kroon. Deze valuta werd vooral door Italiaanse kooplieden werd gebruikt. In Oost-Libertas gebruikten kooplui uit Nyttfron en Skeend andere betaalmiddelen die tegen het einde van de 18e niet meer werden gebruikt.

Robert IV legde het gebruik van vreemde munten definitief aan banden. Het was eerste minister Christian Neyt die officieel bekendmaakte dat de Libertaanse kroon het enige officiële betaalmiddel in Libertas werd. Het duurde tot 1862 vooraleer het Parlement een wet aannam die de regels betreffende de Libertaanse kroon vaststelde. Joseph Boskerk kreeg geen besluit doorgevoerd waarmee hij van een naamswijziging van de munteenheid een feit maakte. De kroon zou de kroon blijven heten, ook al was de monarchie afgeschaft.

De Libertaanse kroon bleef ook het enige wettelijke betaalmiddel in Libertas ten tijde van de Libertaanse Republiek. Eind 19e eeuw zou de munt enkele zware inflaties ondergaan, mede door de afschaffing van de Grote Kamer in 1892. Ook in het interbellum kende de kroon een dieptepunt.

OmwisselingEdit

Na een aantal ernstige economische crisissen werd in 1959 de Libertaanse moneta ingevoerd. De rechtse regering van Wim Van Hart wilde het woord "kroon" weg uit de nationale munteenheid. Van dat jaar af tot 1980 werd er één en dezelfde serie gebruikt. Al vanaf het vroegste begin kende de munt hevige inflatieschommelingen en internationaal is hij nooit een succes geweest.

Als symbool voor de munteenheid werd µ gekozen. Dit is een Griekse letter, de letter mu (/m/). Dit valutateken werd gekozen omwille van de eerste letter van het woord moneta. Het valutateken van de oude kronen was kr, net zoals de andere Europese kronen.

De omwisseling van de kroon naar de moneta verliep vlot en zonder problemen. Tot eind jaren '60 konden burgers hun oude kroonbiljetten en -munten doneren bij de Libertaanse Bank. Vanaf 1 januari 1965 was dit niet meer mogelijk. Op aanvraag werd nog geen jaar later het bureau voor inwisseling heropend. De officiële dienst voor de omwisseling bij de nationale bank werd afgeschaft, maar het is op heden vandaag nog steeds mogelijk om oude kronen in te wisselen. In 2017 leverde één persoon nog bijna 15 000 oude kronen in bij de Libertaanse Bank.

In 1981 en 1999 werden nieuwe series munten en bankbiljetten ontworpen, gebaseerd op de serie van 1959-1980 en de koers van de munt werd opnieuw bepaald.

Recente jarenEdit

Bij de troonsbestijging van Hendrik I verscheen een nieuwe reeks biljetten en munten in 2013. Vanuit diverse hoeken kwam de idee om de valuta andermaal van naam te doen veranderen. Jan Janssens stelde vast dat de Libertaanse moneta te diepgeworteld zat bij de bevolking en in het zakenleven om nogmaals een naamswijziging te ondergaan.

Voorstanders van een toetreding van Libertas tot de Europese Unie zijn echter geen voorstander van de mogelijke invoering van de euro, de munteenheid van het merendeel van de EU-lidstaten. De moneta is naast een munteenheid ook een symbool geworden voor de economische groei in Libertas sinds de Tweede Wereldoorlog.

BankbiljettenEdit

De moneta kent munten en bankbiljetten. De bankbiljetten zijn allemaal even groot en meten 144 mm bij 81 mm. Er zijn bankbiljetten van 20, 50, 100, 200 en 500 moneta. Op de bankbiljetten staan afbeeldingen van de Libertaanse landschappen op de voorzijde en afbeeldingen van Libertaanse steden en dorpen op de achterzijde.

KroonEdit

De biljetten van de Libertaanse kroon hadden allemaal een andere afmeting en elk een aparte kleur van papier. Portretten van historische figuren uit de geschiedenis van Libertas pronkten op de voorzijde en op de achterzijde waren dan weer bij de ene serie bouwwerken te zien en dan weer natuurlandschappen.

Serie van 1959Edit

De 1959-serie was de eerste ooit gemaakt van de moneta. De biljetten werden ontworpen en gedrukt door de Centrale Bank van Brunant. De biljetten waren in de bedragen van 20, 50, 100, 500 en 1 000 moneta. Bij de eerste druk werden ook enkele biljetten van 2 000 moneta gedrukt, maar het werd onmiddellijk duidelijk dat deze zelden gebruikt werden in de praktijk. De overheid ondernam ook verschillende pogingen om deze briefjes uit omloop te halen. Sinds 1967 is het gebruik van dit geld ter waarde van 2 000 moneta verboden.

Alle bankbiljetten waren zeer kleurrijk en gedetailleerd. De biljetten werden ontworpen door de Brunanter grafisch ontwerper Harry Banks en zijn voorzien van historische personen en figuren uit de geschiedenis van Libertas. Deze serie stopte in 1980 en zijn vanwege hun uitzien zeer geliefd bij verzamelaars.

Serie van 1981Edit

In 1981 werd een moderne en nieuwe serie geïntroduceerd. Deze werd gedrukt in Libertas door de muntafdeling van de Libertaanse Bank en ontworpen door Jan Heuvelman. Ze waren beschikbaar in 20, 50, 100 en 500 moneta. Het briefje van 1 000 moneta verdween dus uit omloop en werd enkele jaren na invoering van de nieuwe serie ook definitief verboden. De nationale bank was oorspronkelijk van plan om het munstuk van 10 moneta af te schaffen en te vervangen door een biljet, maar zo ver is het nooit gekomen. De serie van 1981 werd meermaals opnieuw ontworpen, maar de figuren op de voorzijde bleven altijd dezelfde.

Serie van 2013Edit

Een nieuwe serie werd uitgegeven in 2013 toen Libertas terug een koninkrijk werd. Eerste minister Jan Janssens liet weten dat de portretten van historische figuren zouden worden vervangen door landschappen en historische gebouwen. In 2013 opende ook de Koninklijke Munt in Wikistad. Voortaan is dit munthuis de enige officiële muntslagerij van Libertas.

MuntenEdit

Op de voorzijde van de munt staat een portret van een Koning van Libertas, een uit het geslacht Lievertas. Sinds 2013 hebben de nieuwe munten van 1 moneta een portret van Hendrik I op de voorzijde. Hiermee wordt Alexander II vervangen als afbeelding. Op de andere zijde is de waarde van de desbetreffende munt aangegeven. Het getal bevindt zich op de voorgrond van een afbeelding van de eilandengroep.

Waarde Diameter Dikte Gewicht Rand Afbeelding voorzijde Afbeelding achterzijde
0,10 16 mm 1,78 mm 3,25 g Glad Robert I Waarde van de munt
0,50 18 mm 1,78 mm 3,35 g Glad met groef Alexander I Waarde van de munt
1,00 20 mm 1,95 mm 4,10 g Gekarteld Alexander II/Hendrik I Waarde van de munt
2,00 22 mm 1,98 mm 4,50 g Gekarteld Hendrik I Waarde van de munt
5,00 24 mm 2,09 mm 5,69 g Afwisselend Robert IV Waarde van de munt
10,00 26 mm 2,18 mm 6,90 g Afwisselend Alexander III Waarde van de munt

De munten zijn verschillend in grootte, van 16 mm diameter en 1,78 mm dikte tot 26 mm diameter en 2,10 mm dikte. Er zijn munten van 0,10; 0,20; 0,50; 1; 2; 5 en 10 moneta. Op de munten staat een koning op de voorzijde en de waarde op de achterzijde.

Iedere munt heeft een andere samenstelling. De kleinste munten bestaat voornamelijk uit staal met een koperlaagje. De 1 moneta-munten bestaan uit Nordic gold, ofte een koperlegering. Bij de munten van 5 en 10 moneta zit er meer nikkel in de samenstelling.

Tot 2006 bestond er ook een munt ter waarde van 0,20 centus. Hierop was oorspronkelijk Robert I afgebeeld. In 1959, toen de moneta werd ingevoerd, was er ook enkele jaren een muntstuk ter waarde van 0,05 moneta, ook wel bekend als de stuiver. Ten tijde van de Libertaanse kroon was de stuiver ook reeds een officiële munt. Dit muntstuk met de kleinste waarde werd na enkele jaren reeds uit omloop gehaald.

HerdenkingsmuntenEdit

In de loop van de geschiedenis van de moneta heeft de Libertaanse Bank meermaals een reeks herdenkingsmunten in omloop gebracht. Zij zijn tevens een wettig betaalmiddel, maar worden veeleer door verzamelaars bijgehouden. In 2016 werd ter ere van de 400-jarige verjaardag van de onafhankelijkheid van Libertas een reeks van moneta-muntstukken uitgebracht ter waarde van 50 moneta. Het gebeurt echter zelden dat herdenkingsmunten een afwijkende waarde waarde hebben.

BijnamenEdit

  • Duit, dubbeltje, dupperd: 0,10 moneta
  • Penning, witje, halfje: 0,50 moneta
  • Knoet, knop, 1 moneta
  • Daalder: 2 moneta
  • Rijksdaalder, knaak, vijfje: 5 moneta
  • Tientje, grote pond: 10 moneta

TriviaEdit

  • De moneta is ook, zoals de meeste munteenheden, een verzamelobject. Oudere munten of de bankbiljetten van de serie van 1959 zijn zeer begeerd bij verzamelaars. In Brunant worden deze biljettten ook verzameld. De serie van '59 werd immers gedrukt door de Centrale Bank van Brunant.
  • De reden waarom respectievelijk de 2 000 en 1 000 moneta-briefjes uit omleep verdwenen was omdat de overheid opmerkte dat deze voornamelijk door criminelen werden gebruikt.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.