Wikia


Ster
Dit artikel is een etalage-artikel, één van onze beste artikelen.
Ster
Verkiezingen worden in Libertas georganiseerd om bepaalde vertegenwoordigers in politieke organen en bestuursorganen te verkiezen.

De drie voornaamste politieke verkiezingen zijn de parlementsverkiezingen, provincieraadsverkiezingen en gemeenteraadsverkiezingen. Alle drie de verkiezingen worden om de vier jaar georganiseerd, maar de verkiezingen voor het Parlement kunnen vervroegd worden gehouden. Tot 2012 werden de vierjaarlijkse presidentsverkiezingen georganiseerd. Hierbij kozen de kiesgerechtigde inwoners van Libertas rechtstreeks de functie van president.

Verkiezingen mogen niet worden verward met volksraadplegingen.

OverzichtEdit

Niveau Orgaan Duur legislatuur Laatste verkiezing Volgende verkiezing Aantal leden Kieskringen
Nationaal Parlement 4 jaar 2016 2020 100 6
Provincie Provincieraad 4 jaar 2014 2018 30-40 1-2 per provincie
Gemeente Gemeenteraad 4 jaar 2014 2018 6-70 1 per gemeente

Soorten verkiezingenEdit

In Libertas worden verkiezingen gehouden op de eerste drie lagen van de bestuurlijke indeling: op nationaal niveau voor het Parlement en op regionaal en lokaal niveau voor de provincieraad en de gemeenteraad. Tot 2012 werden vierjaarlijks rechtstreekse verkiezingen voor de president gehouden.

Naast deze politieke verkiezingen vinden in Libertas ook andere verkiezingen plaats.

ParlementEdit

Verkiezingen 2008

Het logo van de parlementsverkiezingen van 2008.

Parlementsverkiezingen worden georganiseerd om de 100 leden van het Parlement te kiezen. Deze verkiezingen kunnen enkel worden georganiseerd wanneer het Parlement zichzelf ontbindt en binnen de maand nieuwe verkiezingen organiseert. Dit gebeurt in twee situaties: wanneer de normale legislatuur van vier jaar verstreken is of wanneer het Parlement een grondwetswijziging wil doorvoeren. Deze laatste situatie heeft zich sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer voorgedaan aangezien het politieke landschap van Libertas erg onstabiel was en de parlementsleden geen verdere problemen wilden creëren voor de moeilijke regeringsformaties. In gevallen van een wijziging van de Grondwet gebeurt dit wanneer het Parlement zich ontbindt nadat de normale termijn van vier jaar legislatuur is verlopen.

Voor de parlementsverkiezingen wordt Libertas in zes kieskringen opgedeeld die overeenkomen met de provinciegrenzen. Voor meer informatie over de parlementaire kieskringen, zie hieronder. Een week na de verkiezingen begint de nieuwe parlementaire legislatuur van vier jaar te lopen. In de praktijk wordt bij een nieuwe legislatuur door het Parlement meestal − maar niet altijd − een nieuwe regering aangeduid. Hiervoor zijn de parlementsverkiezingen niet alleen van belang voor de samenstelling van het Parlement, maar zijn ze onrechtstreeks van belang voor de regeringsformatie en de benoeming van de eerste minister. De kiezers weten op voorhand niet officieel wie in de regering zal zetelen, maar met behulp van de parlementsverkiezingen en politieke propaganda heeft de kiezer onrechtstreek invloed op de regeringsformatie. Toch blijft de regering onrechtstreeks gekozen aangezien er ook extraparlementaire regeringsleden kunnen worden benoemd die niet als parlementslid werden verkozen.

Het verloop van de verkiezingen en alle regels hieromtrent worden beschreven in hoofdstuk I van titel III van de Grondwet. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken is tezamen met de parlementaire commissie Verkiezingen verantwoordelijk voor de organisatie van de parlementsverkiezingen. Zij werken samen met de provincies om op lokaal niveau kiesbureaus in te stellen.

Provincie en gemeenteEdit

Verkiezingen 2014

Het logo van de provincieraads- en gemeenteraadsverkiezingen van 2014.

Provincieraads- en gemeenteraadsverkiezingen vinden samen plaats om respectievelijk de provincieraads- en gemeenteraadsleden te verkiezen. Ze worden samen ook wel lokale of regionale verkiezingen genoemd en worden intern georganiseerd door de provincies en gemeenten zelf op grond van titel V van de Grondwet.

Uit de provincie- en gemeenteraden worden respectievelijk de deputatie en het college van burgemeester en wethouders georganiseerd. De kiezers kiezen dus rechtstreeks de wetgevende en uitvoerende organen aangezien de leden van de deputatie en het college van burgemeester en wethouders uit de provincie- en gemeenteraden moeten worden gekozen. Het is voor de kiezer wel niet op voorhand bekend welke personen die posten zullen vervullen. De voorzitters van de uitvoerende organen, de gouverneur en de burgemeester, worden op een unieke manier aangeduid. Een gouverneur wordt voor een onbepaalde termijn door de koning (voorheen president) benoemd. Een burgemeester wordt in tegenstelling tot de gouverneur wel rechtstreeks verkozen aangezien hij wordt benoemd door de provinciegouverneur, maar wordt gekozen uit de gemeenteraad, meer bepaald het college van wethouders.

PresidentEdit

Tot 2012 werden om de vier jaar verkiezingen georganiseerd om rechtstreeks de functie van president te verkiezen. Voor de staatshervorming van 1948 was dit de belangrijkste verkiezing van Libertas. De president was immers de voornaamste en best betaalde politicus van het land. Hij benoemde de eerste minister en leidde de republiek voor een ambtstermijn van vier jaar. Deze termijn kon onbeperkt verlengd worden bij herverkiezingen. In totaal werden tussen 1860 en 2008 40 presidentsverkiezingen gehouden. De verkiezingen vonden plaats door middel van een rechtstreekse stemming waarbij het land niet in kieskringen werd opgedeeld, maar waarbij de kandidaat met het hoogste aantal stemmen rechtstreeks werd benoemd als president. Dit was de situatie tot de staatshervorming van 1948. Na 1948 kenden de Libertaanse presidentsverkiezingen een twee rondes waarbij na de eerste ronde slechts twee kandidaten overbleven. Dit gebeurde slechts indien geen enkele kandidaat na de eerste ronde een meerderheid behaalde, maar in praktijk haalde geen enkele kandidaat na de eerste ronde de nodige meerderheid en werd dus een tweede ronde georganiseerd.

Elke deelnemende politieke partij of fractie schoof één kandidaat naar voren. Hiervoor werden binnen de partijen voorverkiezingen georganiseerd om een partijkandidaat te kiezen. De wijze waarop deze voorverkiezingen georganiseerd werden, verschilde van partij tot partij. De uiteindelijke presidentskandidaat werd traditioneel een jaar voor de feitelijke verkiezingen door het partijbestuur bekendgemaakt.

De presidentsverkiezingen werden geregeld door hoofdstuk I van titel II van de Grondwet. Bij de staatshervorming van 2012 werden de bepalingen vervangen door onder meer de regels inzake troonopvolging aangezien de functie van president door die van koning werd vervangen. De eerste verkozen president was Joseph Boskerk in 1860, de laatste was Dirk Vantichelt in 2008. In januari 2012 werden normaliter nieuwe presidentsverkiezingen georganiseerd, maar met de afschaffing van de republiek enkele maanden later besloot men om geen nieuwe verkiezingen te organiseren en president Vantichelt gedurende die periode in zijn functie te laten.

KieskringenEdit

Libertas wordt naargelang de soort verkiezing opgedeeld in kieskringen. De indeling in kieskringen wordt geregeld door de Grondwet, de Provinciewet en de Gemeentewet. Een politieke partij kan slechts één lijst per kieskring indienen. Het aantal kandidaten op een kieslijst (oftewel kandidatenlijst) is gelijk aan het totale aantal te verkiezen personen in de kieskring in kwestie.

ParlementEdit

Voor verkiezingen voor het Parlement wordt Libertas in zes kieskringen opgedeeld. Deze kieskringen komen sinds de staatshervorming van 1984 overeen met de grenzen van de zes provincies. Naar gelang het bevolkingsaantal wordt per provincie een bepaald aantal parlementsleden verkozen.

Voor 1984 was Libertas opgedeeld in officiële kieskantons. Deze kieskantons waren gelijk aan de kantons. Deze kantons hebben heden ten dage slechts een gerechtelijke functie (kantonrechtbanken), maar dienden in het verleden zowel als kieskringen als gerechtsgebieden. De overschakeling naar kieskringen die zouden samenvallen met de provincies vormde een hevige discussie in het Parlement. Het debat leidde zelfs tot protestacties in Oost-Libertas waar de provincies Nyttfronsey en Ysselaerden vreesden dat hun vertegenwoordiging in het Parlement zou dalen.

De zetelverdeling van het Parlement wordt geregeld in de Grondwet en wordt vastgesteld volgens de gegevens van het Nationaal Bureau voor de Statistiek. Er wordt rekening gehouden met het aantal inwoners van de provincies. De huidige zetelverdeling is in 2000 vastgesteld en is sindsdien niet meer gewijzigd. Dit heeft gezorgd voor disproportionele verhoudingen in het aantal zetels per provincie. De zetelsamenstelling wordt gewijzigd met het oog op de parlementsverkiezingen van 2020 en zal overeenstemmen met de volkstelling van 1 januari 2020. De huidige zetelverdeling:

Kieskring Zetels Inwoners Inwoners per zetel
Wikistad 29 605,000 20,862
Esdoornheuvels 26 271,000 10,423
Insula Prima 17 226,000 13,294
Mountégue 15 135,000 9,000
Ysselaerden 7 63,000 9,000
Nyttfronsey 6 52,000 8,667

ProvincieradenEdit

Voor provincieraadsverkiezingen worden de provincies opgedeeld in kieskantons. Deze kantons komen grotendeels overeen met de gerechtelijke kantons die de basis vormen voor de kantonrechtbanken. Volgens de Grondwet wordt de organisatie van de provincieverkiezingen door de Provinciewet bepaald. Deze wet regelt dat de provincies zelf de zetelverdeling voor de provincieraden mogen vaststellen. De provincies kunnen echter niet zelf het aantal provincieraadsleden kiezen en zijn evenmin verplicht hun grondgebied in provinciale kieskringen in te delen. Het aantal kieskringen en zetels per kieskring wordt geregeld door provinciale regelgeving.

De indeling van provincies in kieskringen is doorheen de geschiedenis meermaals veranderd. Aangezien provincies zelf de indeling kiezen, verandert het aantal zetels per kieskring om de vier jaar, bij elke provincieverkiezing. Het aantal kieskringen verandert niet zo vaak. Het huidige aantal provinciale kieskringen, dat zeven bedraagt, ligt vast sinds 2002.

De provincies Mountégue, Nyttfronsey en Ysselaerden zijn niet ingedeeld in provinciale kieskringen. Het grondgebied van deze provincies vormt bij de provincieverkiezingen één kieskring die dus overeenstemt met respectievelijk de parlementaire kieskringen Mountégue, Nyttfronsey en Ysselaerden. De provincies Insula Prima en Esdoornheuvels zijn wel ingedeeld in kieskringen. Beide provincies hebben hun grondgebied opgedeeld in twee kiesringen.

De huidige provinciale kieskringen:

  • Provincie Esdoornheuvels: 40 zetels
  • Provincie Insula Prima: 40 zetels
  • Provincie Mountégue: 35 zetels
    • Kieskring Mountégue: 35 zetels
  • Provincie Nyttfronsey: 30 zetels
    • Kieskring Nyttfronsey: 30 zetels
  • Provincie Ysselaerden: 30 zetels
    • Kieskring Ysselaerden: 30 zetels

Het Esdoornse kieskanton Oost omvat de gebieden van de kantonrechtbanken Apud Maro en Maple Hills. Het grotere Esdoornse kieskanton West omvat dan weer het grondgebied van de kantonrechtbanken Newport en Victoria. Het kieskanton Dorpen en Eilanden stemt geografisch gezien overeen met het gerechtelijk kanton Civitas Libertas II terwijl het kieskanton Hoofdstad gelijk is aan het gerechtelijk kanton Civitas Libertas I. Opmerkelijk is dat het aantal zetels van de Esdoornse kieskringen niet proportioneel is met het inwonertal van de kieskringen. De kieskring West heeft slechts 23 provincieraadsleden te kiezen terwijl in overeenstemming met het bevolkingsaantal een hoger aantal afgevaardigden moet kiezen. In de provincie Insula Prima is de zetelverdeling meer proportioneel, maar ook niet helemaal correct.

In Wikistad wordt sinds de aanname van de Wikistadwet in 1948 geen provincieraad meer gekozen. Voor deze hervorming werd de hoofdstad voor de Wikistadse provinciale verkiezingen ingedeeld in drie kieskringen: Midden, Oost en West. Deze stemden overeen met de districten van Wikistad. Ook het aantal Wikistadse kieskringen en de zetelverdeling ervan is in de loop van de geschiedenis meermaals gewijzigd.

GemeenteradenEdit

Bij gemeenteraadsverkiezingen worden de gemeenten niet ingedeeld in kieskringen. Het gehele grondgebied van de gemeente vormt één kieskring waar politieke partijen slechts één lijst kunnen uitbrengen.

In Wikistad eisen vele inwoners voor een opsplitsing van de gemeentelijke kieskring Wikistad in twee, drie of zelfs meer kieskantons. Hierdoor kunnen partijen meerdere kieslijsten indienen voor het gehele Wikistadse grondgebied en zouden kleinere en vooral lokale partijen meer kansen krijgen op een zetel. Hiervoor is echter een aanpassing van de Wikistadwet vereist. Als kieskringen worden vaak de oorspronkelijke stadsdistricten voorgesteld die reeds dienden als kieskringen voor de provincieraad van Wikistad voor 1948. Ook in de gemeente Civitas Libertas bestaat een kleine groep van voorstanders van een opsplitsing van de gemeentelijke kieskring Civitas Libertas in twee kieskringen: één voor de stadskern van Civitas Libertas en één voor de omliggende dorpen. Beide kieskringen zouden evenveel inwoners tellen en dus evenveel zetels in de gemeenteraad vertegenwoordigen. Deze kieskantons zouden dan overeenstemmen met de provinciale kieskringen van Insula Prima, maar dan de gemeenten Koloniedorp en Oosterkoningen buiten beschouwing laten.

StemrechtEdit

In Libertas geldt geen opkomstplicht en ook geen stemplicht. Sinds 1912 kent de Grondwet een algemeen enkelvoudig stemrecht voor alle burgers en in 1979 is de huidige leeftijd voor actief en passief stemrecht vastgelegd op 18 jaar.

Er is een mogelijkheid dat een burger geheel of gedeeltelijk van zijn burgerlijke en politieke rechten ontzegd wordt en dat hij bijgevolg ook zijn stemrecht verliest. Deze ontzegging uit burgerlijke en politieke rechten is een beslissing van de strafrechter en wordt veeleer opgelegd aan levenslang veroordeelden of personen met die een opsluitingsstraf van 20 jaar of meer krijgen. De ontzegging komt heden ten dage minder voor dan in de vorige eeuw.

Cijnskiesrecht voor mannelijke burgersEdit

Toen in 1860 de eerste verkiezingen voor het Parlement georganiseerd werden, gold in Libertas een algemeen meervoudig stemrecht voor mannelijke burgers die voldoende cijnzen (belastingen) betaalden. Het politieke landschap werd voornamelijk gekleurd door de katholieken en de liberalen. Het Ministerie van Financiën stelde de lijst op van belastingbetalers die de mogelijkheid hadden om stemmen uit te brengen. De grondslag van dit systeem vond zijn oorsprong in de gedachte dat enkel bekwame personen (met voldoende levensmiddelen) deel mochten nemen aan het staatsleven en dat enkel deze groep van personen iets te winnen of verliezen had bij verkiezingen.

Algemeen meervoudig stemrecht voor mannelijke burgersEdit

Vanaf 1880 kon elke mannelijke inwoner stemmen, ongeacht zijn al dan niet betaalde cijnzen. Elke mannelijke burger van Libertas had tenminste één stem die hij kon uitbrengen. Kiesbureaus werden ook beter georganiseerd en het aantal stemmen voor de hoogste belastingbetalers werd verlaagd zodat niet enkel een kleine elite de macht in handen kreeg. Bijgevolg kon een mannelijke inwoner één stem uitbrengen, maar daarbovenop konden nog één of twee extra stemmen uitgebracht worden (vanwege opleiding en betaalde belastingen). Het algemeen meervoudig stemrecht voor mannelijke Libertaanse burgers werd vastgelegd in de Grondwet. In de Grondwet werden ook de criteria vastgesteld voor de twee mogelijke extra stemmen: één extra stem voor houders van een diploma hoger onderwijs en één extra stem voor burgers die een bepaald aantal belastingen betaalden in de jaren voorafgaand aan de verkiezingen. Dit belastingaandeel werd jaarlijks bekendgemaakt in Het Staatsblad. Dit systeem was een initiatief van de Socialistische Partij die op deze manier hoopte betere verkiezingsresultaten te behalen door ook de midden- en arbeidersklasse de mogelijkheid te geven op politieke deelname.

In 1885 werd de kiesleeftijd vastgelegd op 24 jaar.

Algemeen enkelvoudig stemrecht voor alle burgersEdit

Vanaf 1912 geldt het algemeen enkelvoudig stemrecht. Ongeacht een diploma hoger onderwijs of betaalde belastingen kreeg elke mannelijke Libertaanse burger één stem. Ook werd de kiesleeftijd veranderd van 24 jaar naar 21 jaar. De arbeidersklasse wilde zo een einde maken aan het politieke zeggenschap van de elite die tot drie stemmen konden uitbrengen.

Vrouwenstemrecht werd ook datzelfde jaar geïntroduceerd. Het duurde tot de jaren '20 vooraleer dit effectief op gang kwam in alle kiesbureaus. Vanaf 1912 sprak de Grondwet niet langer van een stemrecht voor mannelijke burgers, maar van een stemrecht voor alle burgers. Naast actief kiesrecht voor vrouwen, genoten zij ook het passief kiesrecht (het recht om verkozen te worden). Al snel bleek duidelijk dat vrouwen onevenredig vertegenwoordigd waren in de politieke organen van het land. Na de Tweede Wereldoorlog pleitten Alexander Cramer en de Socialistische Partij dan ook voor een wet die deze discriminatie zou wegwerken. De wet zou onder andere inhouden dat er evenveel mannen als vrouwen op kieslijsten moeten staan, maar deze wet werd driemaal niet goedgekeurd in het Parlement en stuitte op tegenwerking van de Christelijke Partij.

In 1979 werd de leeftijd om te stemmen en deel te nemen aan verkiezingen verlaagd van 21 jaar naar 18 jaar door eerste minister Chris Wolters. Dit was een idee van de Liberale Partij die een jonger kiespubliek zocht bij aankomende parlementsverkiezingen van dat jaar.

Stemrecht voor buitenlandersEdit

Niet-Libertaanse burgers konden in de 20e eeuw niet deelnemen aan parlementsverkiezingen, provincieraadsverkiezingen of gemeenteraadsverkiezingen, maar in 2000 besloot eerste minister Carolina Hofstra van de Liberale Partij dat migranten die reeds langer dan zes jaar in Libertas verblijven ook stemrecht genieten bij gemeenteraadsverkiezingen. Buitenlanders kunnen wel niet de functie van burgemeester of wethouder vervullen, maar wel als gemeenteraadslid verkozen worden.

Stemrecht voor burgers in het buitenlandEdit

Ook Libertaanse burgers in het buitenland kunnen hun stem uitbrengen. Hiervoor zijn twee mogelijkheden voorzien. Ofwel laat de persoon in kwestie zijn stem uitbrengen in een officieel kiesbureau door een persoon die hij daartoe machtigt, ofwel laat de persoon die wil stemmen vanuit het buitenland dit weten aan een consulaat of ambassade. Zo wordt zijn stem alsnog uitgebracht, maar buitenlandse stemmen kunnen al een week vervroegd worden ingediend, maar worden pas geteld op de dag van de verkiezingen zelf. Voor het stemrecht van Libertanen in het buitenland gelden speciale regels die zijn neergelegd in bijzondere wetten.